O wyspach Kornati

Wyspy Kornati tworzą najgęstszy archipelag na Morzu Śródziemnym. Nigdzie indziej na tym ogromnym morzu nie ma tak wielu wysp skupionych na tak niewielkiej przestrzeni. Ze względu na niejednoznaczne kryteria dotyczące definicji wyspy nie ma pełnej zgodności co do ich liczby. Można jednak przyjąć, że jest ich około 150. Obszar morza, na którym się znajdują, zajmuje około 320 kilometrów kwadratowych.

Wyspy Kornati

Kornati

Największą wyspą archipelagu jest Kornat. Mieszkańcy wyspy Murter, którzy stanowią najliczniejszą grupę właścicieli gruntów, nazywają ją Kurnat, cały archipelag Kurnati, a siebie Kurnatari. Inni mieszkańcy okolicy oraz szersza publiczność używają nazw Kornat i Kornatari. Wyspa ma powierzchnię 32 525 315 metrów kwadratowych, jej linia brzegowa ma długość 66,1 km, a najwyższy punkt, Metlina, wznosi się na 235 m n.p.m. Wyspa ma 25,2 km długości, czyli 13,6 mili morskiej. Jednak najbardziej charakterystycznym i rozpoznawalnym elementem Kornatów są mniejsze wysepki.

Podobnie jak wielu innych pasterzy i rolników, ludzie pracujący na Kornatach pozyskiwali pastwiska, a później również ziemię uprawną poprzez wypalanie roślinności. Proces ten powtarzano co kilka lat, w określonej kolejności i o ustalonej porze. Choć zdarzało się, że ogień wymykał się spod kontroli, na ogół wypalanie pastwisk odbywało się w sposób zorganizowany. Skutkiem tego jest niemal księżycowy krajobraz wyspy Kornat oraz niektórych większych wysp, takich jak Kurba, Škuj i Lunga.

Kamienne mury

Kamienne mury na Kornatach

Spośród wszystkich dzieł stworzonych ludzką ręką na Kornatach najważniejszym i najbardziej imponującym jest bez wątpienia mur, a dokładniej tradycyjny mur z suchego kamienia. Jedną z jego podstawowych cech jest sposób, w jaki został poprowadzony. Ponieważ wszystkie większe wyspy mają wydłużony kształt, mury budowano od morza do morza, czyli od jednego brzegu wyspy do drugiego. Mur jest dokładnie na tyle wysoki, aby owce nie mogły go przeskoczyć i przedostać się na cudze pastwisko, oraz na tyle szeroki, aby nie został zniszczony przez silny wiatr.

Innym elementem krajobrazu krasowego Kornatów, który przyciąga równie dużą uwagę jak suche mury, są odizolowane zagrody – gaje oliwne otoczone kamiennymi murami. Można je znaleźć w ponad stu miejscach archipelagu, często w najbardziej nieoczekiwanych lokalizacjach: na stromych zboczach Škuj i Smokica, na przełęczach Smokvena i Gustac, na łagodnych stokach Njivica, Piškera, Žakan, Lavsa, Suha Punta, Statival, Pinezel i Grba oraz na płaskich terenach od Knježaka po Šipnate.